Ιταλία

 Ιταλία

 

Η Ιταλία (ιταλικά: Italia‎‎), επίσημα: Ιταλική Δημοκρατία (ιταλικά: Repubblica Italiana‎‎)^[3] είναι κυρίαρχο κράτος στην Ευρώπη. Έχει συνολική έκταση 301.340 τ.χλμ. και πληθυσμό 58.934.177 κατοίκους,^[1] σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2025. Πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Ιταλίας, είναι η Ρώμη. Αποτελείται από μία χερσόνησο σε σχήμα μπότας και δύο μεγάλα νησιά στη Μεσόγειο θάλασσα: τη Σικελία και τη Σαρδηνία. Άλλες μεγάλες πόλεις είναι το Μιλάνο, το Τορίνο, η Νάπολη και οι Συρακούσες.

Βόρεια συνορεύει με την Ελβετία και την Αυστρία, δυτικά με τη Γαλλία και ανατολικά με τη Σλοβενία, ενώ εξκλάβιο της Ιταλίας αποτελεί και η πόλη Καμπιόνε ντ'Ιτάλια, που βρίσκεται στο έδαφος της Ελβετίας. Οι ανεξάρτητες χώρες του Αγίου Μαρίνου και του Βατικανού βρίσκονται εξ ολοκλήρου σε ιταλικό έδαφος.

Ιστορία

Προϊστορία

Στο Όρος Ποτζιόλι βρέθηκαν χιλιάδες ευρήματα από την Παλαιολιθική Εποχή που έχουν ηλικία 850.000 χρόνια.^[4] Οι περαιτέρω εκσκαφές αποκάλυψαν την παρουσία του Νεάντερταλ στην Παλαιολιθική Περίοδο πριν από 200.000 χρόνια.^[5] Στη Βεντιμίλια βρέθηκαν ανθρώπινα αντικείμενα που χρονολογούνται πριν από 40.000 χρόνια.^[6] Την ίδια εποχή βρέθηκαν αρχαιολογικά ευρήματα στο Σπήλαιο της Aντάουρα, στην Αλταμούρα και στην Γκραβίνα της Απουλίας.^[7] Οι αρχαίοι λαοί της προ-Ρωμαϊκής Ιταλίας, όπως οι Ομβρικοί, οι Λατίνοι (πρόγονοι των Ρωμαίων), οι Όσκοι, οι Σαμνίτες, οι Σαβίνοι, οι Κέλτες, οι Λίγυρες, οι Αρχαίοι Ενετοί, οι Ιάπυγες, και πολλοί άλλοι Ινδο-Ευρωπαίοι δημιούργησαν τον Ιταλικό λαό. Οι προ-ιστορικοί λαοί που δεν μιλούσαν τις Προϊνδοευρωπαϊκές γλώσσες ήταν οι Ετρούσκοι στην κεντρική και βόρεια Ιταλία, οι Έλυμοι και οι Σικανοί στη Σικελία, καθώς και οι προϊστορικοί Σαρδήνιοι που δημιούργησαν τον Νουραγικό πολιτισμό. Άλλοι προϊστορικοί λαοί της Ιταλίας χωρίς Ινδο-Ευρωπαική καταγωγή ήταν οι Ραιτοί και οι Καμμουνί, γνωστοί για τις βραχογραφίες, τη μεγαλύτερη προϊστορική συλλογή πετρόγλυφων στον κόσμο.^[8] Μια καλοδιατηρημένη μούμια γνωστή ως Άνθρωπος των πάγων που χρονολογείται την περίοδο (3400 π.Χ. - 3100 π.Χ.) βρέθηκε στην Αυτόνομη επαρχία του Μπολτσάνο.^[9]

Οι πρώτοι έποικοι ήταν οι Φοίνικες που ίδρυσαν πλήθος αποικίες στις ακτές της Σικελίας και της Σαρδηνίας, μερικές από τις οποίες έγιναν αστικά κέντρα που λειτούργησαν παράλληλα με τις Ελληνικές αποικίες. Τα βασικότερα Φοινικικά κέντρα ήταν η Μότυα, το μετέπειτα Παλέρμο και οι Σολόεις στη Σικελία, η Νώρα, οι Σολκοί και το Θάρρος στη Σαρδηνία.^[10] Από τον 17ο μέχρι τον 11ο αιώνα οι Ιταλικοί λαοί ήρθαν σε επαφή με τη Μυκηναϊκή Ελλάδα.^[11][12][13] Από τον 8ο αιώνα πλήθος από Έλληνες δημιούργησαν στη Σικελία και στη νότια Ιταλική Χερσόνησο τη Μεγάλη Ελλάδα.^[14] Οι Ίωνες ίδρυσαν την Ελέα, την Κύμη, τη Ρέτζο Καλάμπρια, τη Νάξο, τη Ζάγκλος, την Ιμέρα και την Κατάνια. Οι Δωριείς ίδρυσαν τις αποικίες Τάραντας, Συρακούσες, Μέγαρα Υβλαία, Λεντίνι, Αγκριτζέντο και Τζέλα. Οι Συρακούσιοι ίδρυσαν τις αποικίες Ανκόνα και Αδρία, οι Μεγαρείς τον Σελινούντα. Οι Αχαιοί ίδρυσαν τις αποικίες Σύβαρις, Ποσειδωνία, Κρότωνας, Επιζεφύριοι Λοκροί και Μεταπόντιο, οι Θούριοι ίδρυσαν την Ερακλέα. Ο Ελληνικός εποικισμός έφερε τη δημοκρατία και μεγάλη ακμή των γραμμάτων και των τεχνών.^[15]

^πηγή